Blogserie: Hallo AI, schrijf jij even mee? | Deel 4 van 5
Snel antwoord:
AI is een uitstekende sparringpartner, een handige assistent en een geduldige redacteur. Maar een volledige tekst helemaal aan AI overlaten? Dan krijg je iets wat klopt maar net niet klopt. De toon is net niet goed, de nuance net niet raak, de boodschap net niet wat je bedoelde. AI kan veel, maar jouw stem, jouw ervaring en jouw mening kan het niet vervangen. Dat blijft altijd van jou.
Het overkomt me zo af en toe gewoon nog. Geen inspiratie of te weinig tijd om een blog te schrijven. Dan maar even snel via ChatGPT. Je gooit een onderwerp in ChatGPT, krijgt een nette tekst terug en denkt: het klopt wel, maar… dit ben ik niet. De zinnen kloppen. De structuur klopt. En toch klopt het niet.
Dat gevoel heeft een naam: net niet. En het is precies waar de grens ligt tussen wat AI goed kan en wat alleen jij kunt.
Want AI kan heel veel. Alleen niet dat.
Waar is AI écht goed in?
Laat ik beginnen met wat AI wél kan, want dat is aanzienlijk. En als je het goed gebruikt, scheelt het je uren werk.
AI is een uitstekende sparringpartner. Zit je vast met een idee? Gooi het in een gesprek met AI en stel vragen. Wat zijn de bezwaren tegen dit standpunt? Welke invalshoeken zie ik over het hoofd? Wat zou mijn lezer hierover willen weten (je lezersvragen!)? AI denkt mee, stelt vragen terug en helpt je een idee scherper te krijgen. Niet omdat het een mening heeft, maar omdat het patronen herkent in wat jij aanreikt. [Hoe je die instructie het beste opbouwt, lees je in blog 3]
AI is ook een handige assistent bij het uitwerken van een structuur. Heb je een idee maar weet je niet hoe je het opbouwt? Vertel AI wat je wilt zeggen en vraag om een opzet. Niet om die opzet blindelings over te nemen, maar om een startpunt te hebben. Een lege pagina is het moeilijkste. Een ruwe opzet om op te reageren is dat niet.
En AI is een geduldige redacteur. Is je tekst klaar maar wil je hem nog eens laten checken? AI leest mee, signaleert onduidelijkheden, stelt vragen bij passages die niet kloppen en wijst op herhalingen. Het doet dat zonder oordeel en zonder haast. Dat is handig. Maar het heeft ook een keerzijde, en die is belangrijk om te weten. [Hoe je je eigen stem behoudt lees je hier.]
Waar schiet AI tekort?
AI is namelijk ook bijzonder complimenteus. Vrijwel alles wat je aanlevert vindt het goed. Fantastisch zelfs. “Wat een krachtige openingszin!” “Dit is een heel sterk argument.” Als je AI vraagt om feedback, krijg je zelden echt kritische feedback tenzij je daar expliciet om vraagt en ook nog eens aandringt.
Dat is geen eigenschap om op te vertrouwen als je echt wilt weten of je tekst werkt. Een goede redacteur zegt ook wat niet klopt. AI doet dat van nature niet. Het optimaliseert liever dan dat het afbreekt.
Maar het grootste tekort van AI zit ergens anders. Als je AI een volledige tekst laat schrijven, krijg je altijd hetzelfde gevoel: het is het net niet. De toon is net niet goed. De nuance net niet raak. De boodschap net niet wat je bedoelde. Niet omdat AI slecht schrijft, maar omdat AI niet weet wat jij precies wilt zeggen. Het herkent patronen in taal maar heeft geen toegang tot jouw ervaring, jouw visie en jouw manier van denken.
AI schrijft vanuit wat het weet. Jij schrijft vanuit wie je bent. Dat is een fundamenteel verschil dat geen betere prompt oplost. Wil je hier dieper in duiken? Frankwatching schreef een goed artikel over wat AI nooit van je kan overnemen als je teksten schrijft.
Wat betekent dit voor hoe je AI gebruikt?
Gebruik AI als assistent, niet als ghostwriter. Dat klinkt simpel maar het vraagt in de praktijk om een bewuste keuze. Niet “schrijf dit voor mij” maar “help me dit uitwerken.” Niet “maak hier een blog van” maar “wat mis ik nog in deze redenering?” Niet “herschrijf dit” maar “wat is onduidelijk in deze alinea?”
Het verschil zit hem in wie de regie houdt. Als jij de regie houdt en AI het werk doet dat jij hem geeft, werkt het uitstekend. Als je de regie aan AI geeft en hoopt dat het goed komt, krijg je altijd dat gevoel van net niet.
En dat net niet is niet het probleem van AI. Dat is het signaal dat jij er nog niet genoeg van jezelf in hebt gestopt.
In deel 5, het laatste blog van deze serie, gaan we naar een vraag die steeds vaker opduikt: moet je eigenlijk vermelden dat je tekst door AI is gemaakt? Wat is verstandig en wat zegt de wet?
👉 Lees binnenkort deel 5: Moet je vermelden dat je tekst door AI is gemaakt?
Veelgestelde vragen
Tot op zekere hoogte wel. Als je AI voorbeeldteksten geeft van hoe jij schrijft, herkent het patronen in je taalgebruik en kan het die nabootsen. Maar nabootsen is niet hetzelfde als begrijpen. AI kan jouw zinslengte, woordkeuze en toon imiteren, maar niet jouw manier van denken, jouw ervaringen of jouw mening. Het resultaat komt dichterbij maar blijft net niet helemaal raak. Gebruik die stijlherkenning daarom als hulpmiddel bij het bijsturen van teksten, niet als vervanging van je eigen stem.
Omdat AI getraind is op menselijke interacties waarbij positieve reacties als gewenst gedrag worden beloond. Het is er letterlijk op geoptimaliseerd om behulpzaam en bemoedigend te zijn. Dat maakt het prettig in gebruik maar onbetrouwbaar als kritische sparringpartner. Wil je echt weten of je tekst werkt? Vraag dan expliciet: “Wat klopt er niet in deze tekst?” of “Wat zou een kritische lezer hier tegenin brengen?” Dan krijg je bruikbaardere feedback.
Gebruik AI als je vastzit, een idee wilt uitwerken, een structuur nodig hebt of een tekst wilt laten checken op onduidelijkheden. Gebruik AI niet als je verwacht dat het jouw stem, jouw ervaring of jouw visie kan vervangen. Een goede vuistregel: als de tekst zonder jouw inbreng compleet zou zijn, heb je te weinig van jezelf erin gestopt. AI werkt het beste als verlengstuk van jouw denken, niet als vervanging ervan.
Dat hangt volledig af van wat jij ermee doet. Een tekst die AI heeft geschreven en die jij klakkeloos publiceert zonder er iets van jezelf in te stoppen, is inderdaad minder waard. Niet omdat AI slecht schrijft, maar omdat die tekst niet van jou is. Een tekst waarbij AI de structuur en het typewerk deed en jij de inhoud, de toon en de finishing touch verzorgde, is gewoon een goede tekst. Het gereedschap doet er minder toe dan het resultaat.
Door er expliciet om te vragen en door door te vragen. Vraag niet “wat vind je van deze tekst?” maar “wat zijn de drie zwakste punten in deze tekst?” of “welke argumenten kloppen niet?” Vraag daarna door: “waarom?” en “wat zou beter werken?” AI wordt kritischer naarmate jij specifieker vraagt. De standaardinstellingen van AI zijn vriendelijk en bevestigend. Jij moet zelf de knop omzetten naar kritisch.